बोकड

बेफिकीर's picture

थांबतो आहे कसाई, मांस यावे आणखी
बोकडाला वाटते 'मीही जगावे आणखी'

मांजरी चाटे दुधाला, नासके, ताजे असो
संपताना हीच इच्छा की मिळावे आणखी

भिंत आली, गर्व गेला, वर्षं झाली आठशे
माउलीला हे कळेना 'काय व्हावे आणखी'?

वेळ गाडीला जरा, आगार आहे, थांबुया
लागली गाडी तरी वाटे 'बसावे आणखी '

आपल्या कळपातला मेला गवा वाघामुळे
भूक सांगे 'त्याच जागी पण, चरावे आणखी'

'पावसाचे चिन्ह नाही', दुःख शेताला असे
राजवाड्याचे तळे ओसंडवावे आणखी

घालते अंडी कुणी, सांभाळते अंडी कुणी
जो शिवे पिंडास त्याला काय यावे आणखी?

बेफिकीर's picture

सहज वाटले म्हणून अर्थ देत आहे. बाकी काही नाही.

थांबतो आहे कसाई, मांस यावे आणखी
बोकडाला वाटते 'मीही जगावे आणखी'

( शरीर रोगग्रस्त होईपर्यंत किंवा पापे भरेपर्यंत काळ थांबला आहे. काळ थांबला आहे याचा अर्थ माणसाला असा वाटत आहे की मी ठीकही आहे व जे करत आहे ते योग्य आहे व तेच मला अजूनही करायचेही आहे. पण कधी काळ येईल हे माहीत नाही.)

मांजरी चाटे दुधाला, नासके, ताजे असो
संपताना हीच इच्छा की मिळावे आणखी

( बरे, वाईट कसे का असोत, सगळे अनुभव घेऊन माणूस जगत आहे. पण जगणे संपत आले आहे याचे त्याला अतिशय दु:ख आहे. त्याला अजून जगायचे आहे, जरी जगणे वाईट असले तरीही.)

भिंत आली, गर्व गेला, वर्षं झाली आठशे
माउलीला हे कळेना 'काय व्हावे आणखी'?

( काहीही झाले तरी माणसाचा गर्व काही संपत नाही. आता पमहाप्रलयच व्हायला हवा! )

वेळ गाडीला जरा, आगार आहे, थांबुया
लागली गाडी तरी वाटे 'बसावे आणखी '

( स्रुष्टी एक बसचे आगार आहे. इथे प्रवासी थांबलेले आहेत कारण त्यांच्या गाडीला अजून वेळ आहे. पण इतके गुंतलेले आहेत की गाडी येऊन लागली तरीही गाडीत बसावेसेच वाटत नाही. हे जग सोडावेसे वाटत नाही.)

आपल्या कळपातला मेला गवा वाघामुळे
भूक सांगे 'त्याच जागी पण, चरावे आणखी'

( कोणाचे कशामुळे काय काय नुकसान झाले याची माहिती असली तरीही माणूस मोहापायी पुन्हा तेच करायला जातो.)

'पावसाचे चिन्ह नाही', दुःख शेताला असे
राजवाड्याचे तळे ओसंडवावे आणखी

( श्रीमंतांना गरीबीची किंमत नाही.)

घालते अंडी कुणी, सांभाळते अंडी कुणी
जो शिवे पिंडास त्याला काय यावे आणखी?

( सर्व स्रुष्टीत मानव हा अत्यंत क्रूर व अनैसर्गीकपणे वागणारा प्राणी आहे. तो झाडे कापेल, प्रदुषण करेल, सर्व काही करेल. अशा मानवाच्या संपर्कात जो येईल त्याचे नुकसानच होणार. माणसाच्या पिंडाला कावळा शिवतो, त्यामुळे त्याला कुणीही घरात घेत नाही, त्याला आपली समजून कोकीळेची अंडी सांभाळावी लागतात. )

श्रीयश गोखले's picture

अभिप्राय

आपली ही गझल उत्तुंग प्रतिभेचा अद्वितीय नमूना आहे. गझलेतील मात्रांच्या रचनेस बोकड,मांजरी,गवा,वाघ,अंडी या शब्दांनी वेगळाच बाज चढवला आहे."मांजरी चाटे दुधाला" ही कल्पना आवडली, फक्त "संपताना हीच इच्छा" म्हणजे दूध की मांजरी हे लक्षात आले नाही."भिंत आली, गर्व गेला"..सुंदर."लागली गाडी तरी" यामधला दुसरा अर्थही मनात भरण्याजोगा.."आपल्या कळपातला मेला गवा वाघामुळे" यातील गवा हा नुसता वाघाच्या धसक्यानेच मेला आहे की काय अशीही शंका येते.
"तळे ओसंडवावे" ही कल्पना किती ओथंबलेली वाटते!"घालते अंडी कुणी" मधील कोकीळेची हुशारी लाजवाब!

आपला गझल या विषयाचा व्यासंग प्रेरणादायी आहे.

बेफिकीर's picture

हा हा हा

मस्त लिहिता आपण!

खूप हसू आले.

( हसू खोटे आले, पण आले! ) हा हा हा!

काव्य नावाचा जो एक प्रकार असतो की नाही? त्यात शब्दार्थ, वाच्यार्थ, लक्षणार्थ व व्यंग्यार्थ असे चार अर्थ निघू शकतात. ज्यात व्यंग्यार्थ निघतो ते श्रेष्ठ समजतात. त्यामुळे ...

जाउदे!

बेफिकीर's picture

नावे

जरा वेगवेगळी घ्या की राव?