गझलेचे उद्दिष्ट काय?

विसुनाना's picture

गझलचे उद्दिष्ट काय असते?
गझल का लिहिली जाते?
स्वान्तसुखाय? की श्रोत्यांच्या सह-अनुभूतीसाठी?
गझल सहजसोपी का असावी?
गझलचा/शायरीचा अर्थ प्रत्येक श्रोत्याला कळलाच पाहिजे का?

"मरुभूत रेंगणार्‍या सरड्यास माहिती आहे
त्रिज्येतच फक्त जिभेच्या अर्थाची वस्ती आहे"

असले काव्य गझलेत चालते काय?
मी गझल प्रांतात खरोखर नवीन आहे.आणि मला क्लिष्ट लिहायला आवडते म्हणून विचारले.
कृपया ज्ञानवंतांनी उत्तर द्यावे.

मीनु's picture

गझल आणि कविता

ज्ञानवंत म्हणुन नाही, सहज उत्तर लिहावसं वाटलं म्हणुन लिहीते.
असा प्रश्न का पडावा हेच खरं तर कळलं नाही. गझल ही पण शेवटी एक कविता आहे. गझलेच्या नियमांनी व्याकरणानी बांधलेली कविता म्हणजेच गझल.
त्यामुळे गझलचे उद्दीष्ट कवितेच्या उद्दीष्टाशिवाय वेगळे असणार नाही..

गझल का लिहिली जाते? : कविता ज्या कारणासाठी लिहीली जाते त्याच.. विचारांच्या प्रगटीकरणाचा एक मार्ग .. कुणी गद्य लिहील कुणी पद्य..

स्वान्तसुखाय? की श्रोत्यांच्या सह-अनुभूतीसाठी? : दोन्हीसाठी असु शकेल पण स्वान्तसुखाय लिहीणं महत्वाचं हे माझं मत.

गझल सहजसोपी का असावी? : गझल असच नाही तर कुठल्याही माध्यमातुन विचार प्रगट केले तर ते वाचकाला समजावे असं अपेक्षित असतच ना? म्हणुन..

गझलचा/शायरीचा अर्थ प्रत्येक श्रोत्याला कळलाच पाहिजे का? : तसं आवश्यक नाहीये.. उदा ग्रेसची कविता अनेकांना (मलाही) कळत नाही. याचा अर्थ ती कविता नाही असा कसा काढता येईल.

मी गझल प्रांतात खरोखर नवीन आहे.आणि मला क्लिष्ट लिहायला आवडते म्हणून विचारले. : जरुर लिहावे. तुमच्या काव्याचा गझलेचा वाचकवर्ग / श्रोता हा वेगळा असेल इतकच. वाचकांमधेही काहींना सहज सोपं लिहीलेलं भावतं काहींना क्लिष्ट.

पुलस्ति's picture

सहमत

मीनुच्या सर्व मुद्द्यांशी १००% सहमत..!

बेफिकीर's picture

अगदीच सहमत नाही, काही मतांच्याबाबतीत फरक आहे.

मीनु यांच्या मुद्यांशी मी अगदीच पूर्णपणे सहमत नाही. काही बाबतीत भिन्नता व्यक्त करावीशी वाटते.

एक 'नॉलेज असलेला' म्हणुन लिहीत नसून मनातील विचार लिहीत आहे.

गझलचे उद्दिष्ट काय असते?- गझल ही एक प्रव्रुत्ती आहे. आपल्या दैनंदिन आयुष्यात येणार्‍या अनुभवांना लालित्यपूर्ण पद्धतीने मांडण्याची इच्छा व क्षमता असणे व ते अनुभव तीव्रपणे मांडून त्यातून आपल्यासाठी एक जीवन-पुस्तक बनवणे व शक्य झाल्यास ते पुस्तक जगाला वाचायला देऊन जगाला आयुष्याबद्दलचा एक वेगळा द्रुष्टिकोन देऊ पाहणे हे गझलेचे उद्दिष्ट आहे असे माझे मत आहे. असा 'वेगळा द्रुष्टिकोन' दिल्यामुळे किंवा असे जीवन पुस्तक दिल्यामुळे ते वाचून वाचक मानसिकरीत्या रिलीव्ह्ड होतात असा अनुभव आहे. म्हणजेच गझल ही आपल्या व जगाच्या ( इच्छा असल्यास ) मन:शांतीसाठी आहे. कवितेमधे व गझलेमधे मुळत: तांत्रिक व काहीवेळा आशयासंदर्भातील फरक असतात. गझलेमुळे मन:शांती मिळू शकते याच एक उदाहरण म्हणुन एक शेर देत आहे.

लायी हयात आये कजा ले चली चले
अपनी खुशी न आये न अपनी खुशी चले - इब्राहीम जौक!

गझल का लिहिली जाते? - गझल का लिहिली जात असावी यावरचे मत वरील मुद्यामधे आले आहे.

स्वान्तसुखाय? की श्रोत्यांच्या सह-अनुभूतीसाठी? - दोन्ही! मात्र प्रकाशित केली तरच दोन्ही! आपल्याचकडे ठेवली तर फक्त स्वत:साठी!

गझल सहजसोपी का असावी? - मी तरी असे मुळीच म्हणत नाही. गझल व्रुत्तात असल्यावर अवघड असली तरी हरकत नाही. इतरांना आवडते की नाही यापेक्षा आपल्याला जे म्हणायचे आहे ते म्हंटले गेले आहे की नाही हे महत्वाचे. बाकी सहजसोपी असण्याची अपेक्षा 'गझल' सर्वांना गुणगुणता यावी व प्रमेयासारखी बनावी यातून आली असावी. पण अनेकदा मुद्दाच असा लिहायचा असतो की सोपे लिहिणे शक्यच नाही. तेव्हा जे आपल्याला लिहायचे आहे ते लिहावे या मताचा मी आहे.

गझलचा/शायरीचा अर्थ प्रत्येक श्रोत्याला कळलाच पाहिजे का? - गझल प्रकाशित केली तरीही ती प्रत्येकाला कळलीच पाहिजे असे काही नाही. आपल्याला कळली की झाले. आपण कुणी विचारलेच तर अर्थ सांगू शकतोच! मात्र कविता असेल तर मात्र सर्वांना कळलीच पाहिजे.

"मरुभूत रेंगणार्‍या सरड्यास माहिती आहे
त्रिज्येतच फक्त जिभेच्या अर्थाची वस्ती आहे"

असले काव्य गझलेत चालते काय? - अगदी अक्षरश: चालते, चालते म्हणजे काय? पळतेच! का चालू नये? हा तर एक चांगला विचार आहे.

मी गझल प्रांतात खरोखर नवीन आहे.आणि मला क्लिष्ट लिहायला आवडते म्हणून विचारले.
कृपया ज्ञानवंतांनी उत्तर द्यावे.- साहेब, नवीन कसे काय असाल तुम्ही? पण एक मात्र वाटते. क्लिष्ट लिहायला आवडते हा विचार काही मला समजला नाही. जसे सुचते / वाटते तसेच लिहिणार ना? मुद्दाम कसे क्लिष्ट करणार?

धन्यवाद!

youstas's picture

ग्रेअत्

वास्तव में आपके अधिकार इस वेबसाइट हैं इतने अच्छे पद और सब कुछ और भी शामिल है mattress क्योंकि है कि कुछ बहुत अच्छा है और ठंडा और भी duvet covers क्योंकि वह आवाज बहुत मज़ा पक्ष और मुझे बहुत खुशी है कि मैं के इतने पास कर रहा हूँ futon क्योंकि कुछ है कि मैं वास्तव में पसंद है!