रदीफ अनिवार्य आहे का?

विसुनाना's picture

हरेक आवाज आज अर्ध्यात छाटलेला
हरेक माणूस आज आतून फाटलेला
अरे कुणी चोरला उद्याचा पहाटतारा
उजेड येई दिव्यादिव्यातून बाटलेला

या गझलेत 'ऊ' अलामत असेल तर रदीफ आणि काफिया कोणता आहे?
माझा थोडा गोंधळ होतो आहे. सांगाल का?

प्रसाद's picture

अनिवार्य नाही

विसुनाना

गझलेमधे रदीफ अनिवार्य नसतो. रदीफ नसलेल्या (फक्त काफिया असलेल्या) गझलांना गैर मुरद्दफ गझल असं म्हणतात... अनेक जेष्ठ गझलकारांनी या प्रकारच्या गझल लिहिल्या आहेत. तुम्ही वर दिलेलं उदाहरण हे अशाच गझलेचं आहे. म्हणजे या मध्ये छाटलेला, फाटलेला, बाटलेला इ कवाफी आहेत व गझलेला रदीफ नाही.

विसुनाना's picture

धन्यवाद

महत्वाच्या माहितीबद्दल अनेक धन्यवाद!