मराठी गझल - इतर - प्रतिसाद

आमिन....

Vidyanand Hadke — Sun, 05 Sep 2010 22:01:45 -0500

आमिन....

तरही मुशायरा....

डॉ.कैलास् — Fri, 03 Sep 2010 10:41:58 -0500

तरही मुशायर्‍यात मतला देत नाही तर मतल्यातली एक ओळ द्यायचे... अन त्यावर गझल रचली जायची...
मतल्यातली पहिली किंवा दुसरी ओळ म्हणून दिलेली तरही वापरता येते.

बर्‍याच गझल कार्यशाळांमध्ये सदर पद्धत राबविल्याचे ऐकले आहे....

गजल

निशिकान्त् — Sun, 01 Aug 2010 07:00:46 -0500

आपली रचना वाचली. गजल लिहाविशी वाटते यातच अर्धी लढाई जिन्कली. आपली रचना गजल होण्यास अजून थोडी मेहनत घ्यावी लागेल.
आपण दीर्घ मात्रेस गा म्हटले व लघू मात्रेस ल म्हटले तर पहिल्या शेराच्या दोन ओळीच्या मात्रानंचा हिशोब खलील प्रमाणे असेल:
गा गा गा गा ल गा गा ल गा गा ल गा ल गा गा
ल गा गा गा ल गा गा ल गा गा ल गा गा ल गा गा
आपणास लक्षात येईल की मात्रा ज्या गजलेचा प्राण असतात त्या जुळत नाहीत म्हणून आपली रचना गजलेत मोडत नाही
पण आपल्या मधे गजलकार आहे हे प्रकर्षाने जाणवते. कोणी गजल लिहिणार ही बाबच मला प्रोत्साहित करते म्हणूनच हे लिहिण्याचे धाडस केले. योग्य की अयोग्य हे माहित नाही.. आपण पुण्यात वास्तव्यास आहात का?

आता हे पहा

पी पुराणिक — Thu, 10 Dec 2009 07:40:36 -0600

प्रेषक: पी पुराणिक, प्रतिसाद दिनांक: गुरु, 10/12/2009 - 18:58
(1)

’अंगा‌ई ते गझल-रुबा‌ई- समग्र वा. न. सरदेसा‌ई’

रवि, 03/05/2009 - 23:59 — मानस६

मराठीतील जेष्ठ गझलकार, श्री. वा. न. सरदेसा‌ई ह्यांचे पुस्तक (www.sardesaikavya.com)
तब्बल नव्वद वृत्तातील, एकूण एकशे त्रेचाळीस गझलांचा, आणि सर्व मान्यताप्राप्त वृत्तातील, तसेच अद्यापही अस्वीकृत असलेल्या वृत्तातील काही, अश्या एकूण एकशे सव्वीस रुबायांचा, ह्यात असलेला समावेश! फक्त होतकरु गझलकारांसाठीच नाही, तर सर्व काव्य-प्रेमी रसिकांसाठी हा ग्रंथ नक्कीच मार्गदर्शक ठरु शकतो.
पुस्तकांबद्दल एकून आहे.

वरील मजकुरास प्रतिसाद

विकास लोंढे — Tue, 03 Nov 2009 23:00:53 -0600

इलाही जमादार पुण्यात राहतात...
त्यांची बरीच पुस्तकेही वाचनालयात उपलब्ध आहेत.

प्रतिसाद

विकास लोंढे — Tue, 03 Nov 2009 22:59:04 -0600

इलाही जमादार यांच्या कवितांसाठी पुढील लिंकवर क्लिक करा.
http://www.marathimati.com/marathi_kavita/elahi_jamadar/default.asp

बहुतेक

बेफिकीर — Wed, 09 Sep 2009 09:07:21 -0500

नक्की आठवत नाही.
पण बहुतेक, त्यांचे एक 'पुस्तक' आहे. जखमा अशा सुगंधी! यात ती गझल असावी.

कशीही माणसे भेटून गेली त्या 'कलंदरला'
अता त्याचीच जादू, नाव यांचे, बस मजा आहे

सविनय
-बेफिकीर!

वेडावलेला

कमलेश विठठ्लराव कासव — Tue, 25 Aug 2009 11:16:27 -0500

परीस्थितीशी झगडताना, तोडुन मोडुन गेलोय मी
खोटया आशा आकांक्षांनी, कोलमडुन गेलोय मी

वाटलं होतं पाऊस येईल, पॅशांचा - प्रेमाचासुद्धा
येऊन गेला पाऊस, अपेक्षाभंगात ओसंडुन गेलोय मी

काळीज रडत राहिलं माझं, डोळ्यांत पाणी नाही आलं
खोटया नात्यागोत्यांच्या जाळ्यात, गुरफटुन गेलोय मी

वाटलं होतं तु येशील, आवेगानं मिठीत घेशील
स्वप्नरंजनातच माझ्या, होरपळुन गेलोय मी

तुझं नक्की प्रेम कुणावर, माझ्यावर की फक्त स्वत:वर
साध्या सोप्या सवालांशी भांडत, वेडावून गेलोय मी

अमावस्येचा चंद्र्

कमलेश विठठ्लराव कासव — Tue, 25 Aug 2009 11:02:29 -0500

मोकळा केशसंभार तुझा, नुकतीच न्हायलेली
रंभा म्हणू कि उर्वशी, अप्सरा मी पाहिलेली

वाद्य ह्रुदयात झंकारती, नेत्रपल्लवी तुझी ती
सुनयना जगती भाससी तु, अप्सरा मी पाहिलेली

प्रसन्न वदन विलग अधर, शब्दनाद तुझा तो
जरअजरासक्त ओठ असती, अप्सरा मी पाहिलेली

होशी तु उदास, लोपतसे उल्हास, मनाजोगते ना घडे
निशब्द दुस्वास, लोचनी आकाश, अप्सरा मी पाहिलेली

लटका राग, नयनी आग, चंद्र हा अमावस्येचा
गेलो दुखाहुनी, मी भांबावुनी, अप्सरा मी पाहिलेली

सहमत आहे

बेफिकीर — Tue, 11 Aug 2009 00:34:19 -0500

हे स्थळ सुंदर आहे. सर्वांचे अभिनंदन! मी इथे नवीन आहे.
ऑनलाईन गझल मुशायरा हा एक वेगळाच व छान प्रकार आहे.
सुरेश भट या मराठी गझलेसाठी असलेल्या पॅरेंट स्थळावरील सर्व गझलकारांनी येथे पुन्हा सक्रिय व्हावे असे मला वाटते.
दोन्ही ठिकाणी त्याच गझला येतील असे काही नाही. काही काही स्थळांना भेट देणारे रसिक वेगळे असू शकतील असे वाटते. इथे मी बरीच नवीन नावेही पाहिली, म्हणून असे म्हणत आहे.

सुरेश भट या स्थळाला पॅरेंट स्थळ म्हणण्याचे कारण हे आहे की भटसाहेबांची बाराखडी घेऊन व ती प्रदर्शित करूनच याही स्थळाची वाटचाल चालू आहे.

धन्यवाद!

Rating वगैरे नको

निलय् — Fri, 10 Apr 2009 20:00:00 -0500

माझ्यामते Rating वगैरे नको त्यापेक्षा टिका टिप्पाणी व्हावी, चर्चा व्हावी

निलय

हे तुझे अशा वेळी लाजणे बरे नाही.

बेफिकीर — Fri, 10 Apr 2009 09:44:27 -0500

एल्गार मधील पान 28 वर आहे.

पण त्यातील 'आपुलीच रांगोळी काढणे बरे नाही' हा शेर सोडला तर बाकी रचना माझ्यामते 'गझल' नाही. ते गीत आहे.

Musalsil ghazal?

Dhananjay Borde — Sun, 05 Apr 2009 04:49:51 -0500

सर्व शेरात बेसिकली एकच प्रश्न किंवा मुद्दा आहे.- This is right.

How about calling this a musalsil ghazal?

Majority of the ghazals written in urdu are ghair-musalsil. Therefore, it is believed that a ghazal has to be ghair-musalsil and every sher must be independent of the other and usually having a different theme and thought. I personally feel that it is indeed the speciality of ghazal and adds to its beauty. However, if a ghazal has common theme in all the shers but is following the grammatical laws of ghazal, why not call it a musalsil ghazal rather than nazm?

Will appreciate confirmation/ comments from pundits here.

Dhananjay

सो व्हेरी करेक्ट..

बेफिकीर — Tue, 31 Mar 2009 06:03:39 -0500

श्री नचिकेत साहेब,

मला ते दोन् विशिष्ट विचार कायम ठासावासे वाटतात व आवडतातही. आपणही नेमका तेच मांडलेत.

( एकंदर आपले जमेल असे वाटत आहे. )

1) दुर्बोधता सापेक्ष असली तरी सुबोधता हा दुर्गूण नाही.

2) निदान एक अर्थ तरी रसिका/वाचका/श्रोत्यापर्यंत पोचलाच पाहिजे. बाकी त्यांच्या अनुभवविश्वानुसार ते काढतील तो अर्थ निराळाच!

मला तर असेही म्हणावेसे वाटते की 'जो एक अर्थ रसिकापर्यंत पोचलाच पाहिजे' तो अर्थ कवीला 'अभिप्रेत असलेला' अर्थही असावा. म्हणजे मला जे म्हणायचे आहे ते तसेच मुळात वाटू शकणे, शब्दार्थ एक अन भावार्थ वेगळा असणे हे रसिकाने जाणू शकणे व रसिकाला हवा तो एक नवीन अर्थही निघणे हे यशस्वी कवितेचे एक चिन्ह म्हणायला हरकत नसावी.

उदाहरणार्थ -

वैभव जोशी यांचाच एक मला अतिशय आवडलेला शेर देत आहे:

असे लांबून बघण्याने खरी ओळख कुठे पटते?
उद्या माझ्या ठिकाणी वेगळा तारा असू शकतो

वैभव यांना काय अभिप्रेत असावे असा अंदाजही रसिकाला येऊ शकतो तसेच आपापल्या अनुभवविश्वाप्रमाणे रसिकाला एक स्वत:चा असा वेगळा अर्थही प्राप्त करून घेता येतो.

गझलेचे शेर असे सार्वकालीन व सर्वसमावेशक असले की फार मजा येते.

( उघड आहे: वरील शेर कुठल्याही काळातील माणसाला स्वत:ला आयडेंटिफाय करणारा वाटणे सहज शक्य आहे. )

आपल्याशी चर्चा करताना मजा येत आहे.

सुंदर विवेचन्

नचिकेत — Tue, 31 Mar 2009 02:25:33 -0500

भूषण साहेब,

फार चांगल्या रितीने मुद्दे मांडले आहेत तुम्ही. मला नसते जमले. :-)

एक द्विपदी दुसर्‍या द्विपदीवर आशयासाठी विसंबून नसणे हे गझलेच्या प्रमुख तांत्रिक वैशिष्ट्यांपैकी एक आहे. >> मला वाटते हा मुद्दा तंत्रासोबतच मंत्राचाही भाग असावा. लांबड न लावता दोन ओळीत पुर्ण आशय व्यक्त करण्यासाठी नुसते तंत्र अवगत असणे पुरेसे नसावे.

तुम्ही म्हणता तसा मुद्दा क्र. 5 ही फक्त अपेक्षा असते. मला वाटते सौंदर्य ही मुळ अपेक्षा आहे. कलाटणी, तीव्रता ह्या अंगामुळे शेराचे सौंदर्य वाढण्यास मदत होते. विशेषत: हे दोन ओळींत होत असल्याने गझलेमधे हे जास्त बघायला मिळत असावे असे वाटते. वैभव जोशी ह्यांच्या नेमस्त ह्या कवितेतील दोन ओळी आठवल्या:

रे छळू नका रे त्याला का नवे न काही स्फुरते
एखाद्या आयुष्याला एखादी कविता पुरते..

कवितेच्या असल्या तरी ह्या ओळी वरील सर्व निकषांवर खर्‍या उतरू शकतात.

अजून एक मुद्दा म्हणजे प्रत्येक शेराचा वाचकाला लागणारा अर्थ. हा पुर्णत: वाचकांच्या अनुभवविश्वावर अवलंबून असतो. "फुलावया लागलीस..." ह्या शेरात तुम्ही यौवनात पदार्पण करणार्‍या प्रेयसीचा उल्लेख केला आहे. मला हा शेर भटांनी स्वत:च्या गझलेला उद्देशून लिहिला आहे असे नेहमीच वाटत आले आहे. (त्यांच्या इतर रचनांमधेही 'येणार्‍या पिढ्यां'बद्दल बरेच शेर आहेत.) फरक (प्रेयसी, गझल) फार सुक्ष्म असला तरी अर्थाचा एक वेगळा पैलू समोर येतो. व्यक्ति तितक्या प्रकृती हे जरी खरे असले तरीही माझ्या मते किमान एक अर्थ वाचकांपर्यंत पोहचत असेल तर तो यशस्वी शेर आहे. पु. ल. म्हणतात त्याप्रमाणे दुर्बोधता सापेक्ष असली तरी सुबोधता हा दुर्गुण होऊ शकत नाही. कदाचित म्हणूनच भटांनीसुद्धा "बंधन पाळूनसुद्धा शेर अगदी सहज व सोपा पण तितकाच गोटीबंद असावा" असे म्हटले असावे.

तुर्तास एवढेच.

- नचिकेत आठवले